کیرکگور از آن دسته فیلسوفانی است که آزادی کاملی را برای انسان ترسیم می کند. از این طریق که حقیقت را کاملا مربوط به ذهنیت فردی می کند و انتخاب های مختلف انسان ها را کاملا به رسمیت می شناسد. اما تاکیدی بسیار براصل انتخاب دارد و از نظر او کسی که آگاهانه سپهر زندگی اش را انتخاب نکند انسان حقیری است. سپهرهای زندگی متصور برای انسان ها را نیزبه سه دسته تقسیم می کند: سپهر زیباشناختی ، اخلاقی و دینی که به ترتیب این سه متوجه خود ،جامعه و خدا هستند. و انسان میان انتخاب یکی از این سه مختار است و از نظر او نمیتوان به دو یا سه تا از آنها همزمان تعلق داشت چرا که اختلافاتی که این سه درهدف و غایت با هم دارند مانع از امکان جمع این سه با هم میشود. به نظر می رسد خود کیرگگور عنایت بیشتری به سپهر دینی دارد و آن را از دو سپهر دیگر والاتر و ارزشمندتر و کمیاب­تر مییابد. بخش اعظم سپهر دینی متوجه مقوله ایمان است. ایمان از نظر کیرگگور برابر است با شور. شوری قوی که می تواند در برابر همه استدلال­های عقلی قد علم کند و آنها را به هیچ بگیرد. وی نه تنها ایمان را از جنس علم وآگاهی نمی گیرد بلکه حتی معتقد است که این استدلال ها ایمان (شور) را ضعیف می کند.

در این نوشته سعی می کنم تمایزات میان این نوع تلقی از ایمان و ایمان در چارچوب دین را نشان دهم:

1.در این تلقی عمده ی تاکید روی خودمقوله ایمان و خصوصیات و ویژگی های ایمان است و نفس ایمان مورد توجه است. در حالیکه در نگرش دینی بیشتر از ویژگی های ایمان تاکید بر متعلق ایمان است. ترکیب "ایمان به باطل" که در متون مقدس آمده حاکی از این است که حتی اگر ایمان را طبق تلقی کیرگگور شور معنی کنیم اگر متعلق آن باطل باشد بسیار مذموم است و شور تنها از ارزشی برخوردار نیست.

2.در متن مقدس (قرآن) ایمان به خدا دراکثر موارد همراه است با نوعی ایمان به پیامبر که تایید کننده خدای اتخاذ شده برای فرد باشد. همانطور که می دانیم در زمانی که متون مقدس نازل می شدند مسئله ایمان به خدا نبود. بلکه مسئله ایمان به کدام خدا بود. در آن زمان افرادی که دراصطلاح امروز به وجود خدایی معتقد نباشند اصلا متصور نبودند بنابر این پیامبران آمده بودند تا تصور انسان ها را از نوع خدا اصلاح کنند نه آنکه به مردم یاد آوری کنند که باید صرفا انتخابی انجام دهند. وجود خدا به عنوان حقیقتی انکار نشدنی پذیرفته شده بود و مسئله انتخاب به این معنای کیرگگوری اش نبود.

3.طبق تلقی دینی مراتب بالای ایمان به یقین می رسد اما طبق این تلقی ایمان با آمدن یقین از بین می رود و اساسا ایمان به گزاره هایی تعلق می گیرد که یقینی نیستند و یقینی نشوند. در حقیقت در تلقی کیرگگوری ایمان در برابر یقین قرار می گیرد.

4.ایمان با نوعی آرامش همراه است و نه دلهره ای که مورد نظر کیرگگور است. دلهره با نوعی نگاه عاشقانه قابل تفسیر است و نه نگاه مومنانه. در قرآن عنصر ترس در مقابل محبت مورد تاکید است و ترس دلیل موجه ای برای ایمان آوردن است. آیاتی که در توصیف فضای ترسناک قیامت آمده همه شاهد این مدعا اند.

این چهار مورد به نظر من از دلایلیست که این نوع ایمان را نمیتوان حداقل به دین تاریخی نسبت داد.

به نظر می رسد علی رغم تلاشی که کیرگگور برای حل معضل ایمان انجام داده اما ایراداتی هم به آن وارد است. این تعریفات علاوه بر تعارضی که با نگاه دینی دارد نقص غیر عقلانی بودن هم به آن وارد است . چگونه میتوان به عقل یا منطق بی اعتنا بود و فضایی بدون سلطه عقل ساخت در حالی که ما حتی مفهوم شور را نیز در فضای منطقی درک میکنیم و در فضای منطقی صحبت می کنیم. تنها وقتی مفاهیم و گزاره های ضدعقلانی و یا حتی غیر عقلانی حجیتی دارند که در چارچوبی غیر از عقل بتوان تنفس کرد و به نظر نمی رسد با شور تنهااین هدف محقق شود.