اين روزها همين طور كه راه به راه مستقيمن دروغ ميشنوي به همون نسبت تو استدلال ها هم مغالطه صورت ميگيره. به شخصه خيلي خيلي زياد تو اخباري كه از اين ور و اون ور ميشنوم يا ميخونم به اين موارد برميخورم. (متاسفانه البته!) فكر ميكنم اگه يه ليستي از معروفترين اين مغالطات تو ذهنمون باشه كمتر گول ميخوريم و ميتونيم توي قضاوت هامون منصفتر باشيم.

مغالطه ها بطور كلي به دو دسته تقسيم ميشن:

1. مغالطاته به دليل اشتراك لفظ، ابهام يا ايهام .
2. مغالطه مربوط به معني و مفاد.(استدلالي كه نتيجه خاصي رو القا كنه كه به مقدمات ربطي نداره).

مشخصا دسته اول تشخيصشون خيلي راحت تره به همين دليل كاربرد كمتري هم دارند اما دسته دوم نه.
مهمترين مغالطات دسته دوم اين ها هستند:

1. سفسطه تاكيد:
اين مغالطه به تاكيد نادرست كلمات در جملات برميگرده. يعني روي قسمتي كه اهميت نداره براي غفلت خواننده از مطلب اصلي تاكيد بشه . ترفندي كه معمولا در تبليغات ها خيلي كاربرد داره.

2. سفسطه نقل متن:
اينكه ما در نقل حرفي از كسي دو تا جمله از دو جاي مختلف حرفش برداريم و به هم بچسبونيم كه بالكل معني ديگه اي رو القا كنه.

3. سفسطه تشنيع يا تكذيب طرف:
اينكه براي نشان دادن بي اعتبار بودن حرفي شخصيت گوينده رو زير سوال ببريم.

4. سفسطه استدلال از مرجع معتبر:
اعتبار يك مرجع دليل ثواب يا خطا بودن گفته اي نميشه. اين دليل و مدركه كه گفته اي رو تاييد يا رد ميكنند.

5. استدلالاتي كه به احساسات مردم درباره موضوعي متوسل ميشوند:
اينكه در جواب چرا چنين، بگويي چون همه مردم اون رو قبول دارند.

6. استدلالاتي كه به حس ترحم متوسل ميشوند:
مثلا براي دفاع از شخص گناهكاري بگي طرف زن و 6 تا بچه داره. مادر پير داره و امثال اين ها

7. استدلال ناشي از جهل:
ادعاهايي از اين دست كه فلان حرف بايد درست باشه چون دليل و مدركي براي ردش نداريم. در حالي كه عدم وجود دليل و مدرك مخالف به هيچ وجه درستي نظريه اي رو اثبات نميكنه.

8. مصادره به مطلوب:
اين مورد همون استدلال دوريه. يعني ما نتيجه اي كه ميخواهيم از استدلالمون بگيريم جزو يكي از مقدماتمون بياريم. مثل اين استدلال معروف كه در جواب اينكه از كجا ميدونيد قرآن تحريف نشده معمولا ميگن چون تو خود قرآن اومده كه اين كتاب تحريف نشده.

9. سفسطه تركيب:
تعميم هاي نابجا جزو اين دسته محسوب ميشن. اينكه از يك مورد جزئي نتيجه كلي گرفته بشه. مثلا از بيسواد بودن يك استاد دانشكده صنايع دانشگاه شريف نتيجه بگيري همه استادهاي اين دانشگاه بي سوادند.

10. سفسطه تقسيم:
اين سفسطه دقيقا برعكس سفسطه بالاست. يعني از كليت يك گروهي نتيجه بگيري كه تك تك اجزاش هم بايد همينطوري باشند.

11. سفسطه نتيجه نامربوط:
اينكه مثلا براي اثبات برتري يك تيم فوتبال بر ديگري بگيم فلان تيم ثروتمند تره. در حالي كه ثروت دليل برتري يك تيم بر تيم ديگري نيست.

نوشته شده در چهارشنبه 1388/06/18ساعت 14:14 توسط مائده | |